Η διοργάνωση μιας εκδήλωσης με θέμα «Η αξία του πρασίνου στην πόλη, η
περίπτωση του στρατοπέδου Μαρκοπούλου» από την Πρωτοβουλία Χανιωτών για
το στρατόπεδο Μαρκοπούλου και την Οικολογική Πρωτοβουλία Χανίων, είχε
αποφασισθεί πριν από μεγάλο χρονικό διάστημα.
Όμως οι πρόσφατες εξελίξεις με την παραχώρηση του πρώην στρατοπέδου
στον Δήμο Χανίων, έφεραν και πάλι το θέμα στην άμεση επικαιρότητα και
όπως είναι επόμενο στην διάρκεια συνέντευξης Τύπου για την εκδήλωση –
συζήτηση που θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 26/4 στις 19:00 στο κτίριο
του ΤΕΕ/ΤΔΚ , έγινε αναφορά και στην τελευταία εξέλιξη.
Όπως ανέφερε εκ μέρους της Πρωτοβουλίας ο Γιάννης Τσουκάτος, δεν έχει
γίνει συνέλευση και δεν υπάρχει θέση για τις ανακοινώσεις που έγιναν το
Σάββατο παρουσία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για δωρεάν
παραχώρηση έκτασης 52 στρεμμάτων για έξι μήνες και έως ότου ολοκληρωθεί η
εξαγορά από τον Δήμο Χανίων έναντι σχεδόν δύο εκατομ. ευρώ, όπως είχε δημοσιεύσει το Flashnews.gr.
Εκείνο που είναι βέβαιο, όπως επεσήμανε, είναι η τελευταία απόφαση
του δημοτικού συμβουλίου Χανίων για το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο με την
οποία καθορίζεται συντελεστής δόμησης 0,1 και χρήσεις που προβλέπουν και
ανέγερση κτιρίων τα οποία μπορεί να αφορούν στο κοινωνικό σύνολο, αλλά
ακυρώνουν τα όσα λέγονται περί χώρου αστικού πρασίνου.
«Είναι αντιφατικό να λέει ο δήμαρχος ότι ο χώρος θα γίνει πράσινο και
την ίδια στιγμή να υπάρχει συντελεστής δόμησης. Μπορεί το όραμα του
σημερινού δημάρχου να είναι το “πράσινο ” και αν είναι έτσι μπράβο του ,
αλλά μπορεί να μην είναι το όραμα κάποιου άλλου δημάρχου» ανέφερε
χαρακτηριστικά ο κ. Τσουκάτος, ζητώντας την άμεση τροποποίηση της
απόφασης του δημοτικού συμβουλίου Χανίων για την πολεοδόμηση και τις
χρήσεις στην έκταση του πρώην στρατοπέδου.
Επιπλέον εκφράστηκε η πλήρης αντίρρηση στην διαμόρφωση στην εν λόγω
έκταση ενός χώρου στάθμευσης και μάλιστα πρόχειρου έστω και προσωρινού, κάτι που ξεκίνησε σήμερα από συνεργεία του Δήμου Χανίων.
Για την αναγκαιότητα αύξησης των χώρων πρασίνου στην πόλη των Χανίων
αλλά και κάλεσμα των Χανιωτών να παραστούν στην εκδήλωση της Τετάρτης
26/4 με ομιλητές τους Θεοχάρη Ζάγκα, oμότιμο Kαθηγητή του Τμήματος
Δασολογίας & Φυσικού Περιβάλλοντος ΑΠΘ και Γιάννη Τσουκάτο
Αρχιτέκτων μηχανικό ΕΜΠ M.sc στο βιοκλιματικό σχεδιασμό, αναφέρθηκαν εκ
μέρους της Πρωτοβουλίας Χανιωτών η Πένυ Ασπραδάκη και εκ μέρους της
Οικολογικής Πρωτοβουλίας Χανίων ο Φώτης Ποντικάκης.
Τους τελευταίους μήνες σειρά δημοσιευμάτων από όλη τη χώρα
αποτυπώνουν τη διάχυτη ανησυχία και απογοήτευση των πολιτών για τις
επεμβάσεις και ειδικά τα κλαδέματα στις δεντροστοιχίες των δρόμων και
γενικότερα στο αστικό πράσινο.
Σταχυολογώ:
«Διαστάσεις έχει πάρει το βάναυσο πετσόκομμα των δέντρων από τον δήμο Αθηναίων,
καθώς φαίνεται ότι υπάρχουν σοβαρές αστοχίες τόσο όσον αφορά στον τρόπο
κλαδέματος όσο και στη χρονική στιγμή που έχει επιλεγεί. Καθημερινά
συσσωρεύονται παράπονα, από διάφορες γειτονιές, για κακοποίηση των
δέντρων από εργολαβικά συνεργεία που λειτουργούν χωρίς επαρκή επίβλεψη
και καθοδήγηση από την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου, ενώ τα περισσότερα
πάρκα και άλση της πόλης δίνουν εικόνα εγκατάλειψης»1.
«Στην Πάρο, το θέμα με τα δέντρα είναι τραγικό… Υπάρχει
πρόβλημα με τα κλαδέματα που γίνονται από τους δήμους. Συγκεκριμένα,
γίνονται υπερβολικά κλαδέματα την άνοιξη που τα δέντρα χρειάζεται να
έχουν φύλλωμα για να αντιμετωπίσουν την ζέστη και την έλλειψη του νερού
το καλοκαίρι, με αποτέλεσμα πολλές φορές τα δέντρα να πεθαίνουν. Επίσης,
γίνεται πολύ έντονο κλάδεμα και σε εκείνα τα σημεία που το δέντρο είναι
ευαίσθητο προς τις ασθένειες. ..»2.
Συλλήψεις διαδηλωτών που σημειώθηκαν το πρωί της Δευτέρας, για την κοπή των δέντρων στην πλατεία Αρχαίας Αγοράς, κάτοικοι της Θεσσαλονίκης αντιδρούν μπροστά από το δημαρχείο, με το σύνθημα, «Δεν είναι κλάδεμα είναι σφαγή»3.
Σε βάρος των συλληφθέντων, μεταξύ των οποίων και πρώην ευρωβουλευτής
των Πρασίνων, σχηματίστηκε δικογραφία για …παράνομη βία, για το οποίο
και ο Δήμαρχος εξέφρασε τη δυσαρέσκεια του.
«Παρατηρείται στα Χανιά μια κατακρεούργηση των δέντρων στον αστικό ιστό» ανέφερε στο τελευταίο συμβούλιο της δημοτικής κοινότητας Χανίων,
ο σύμβουλος κ. Νεκτάριος Τζομπανάκης., δίνοντας το παράδειγμα του
κλαδέματος στο πάρκο στη Βίλα Κούνδουρου4. Στο ερώτημα του κ. Τζομπανάκη
γιατί δεν γίνεται το κλάδεμα σταδιακά ώστε να παραμείνει κάποια σκιά
στο πάρκο της Β. Κούνδουρου η απάντηση ήταν τα αλμυρίκια κλαδεύονται
αυτήν την εποχή και γρήγορα επανέρχονται, ενώ το κλάδεμα σε άλλα σημεία
γίνεται από το προσωπικό της υπηρεσίας και αλλού από τον εργολάβο.
Η γενικευμένη κατάσταση με το κλάδεμα σε όλη την Ελλάδα προκαλώντας
προβληματισμούς και αντιδράσεις αποτυπώνεται γλαφυρά με τη φράση
‘αποκρουστική εικόνα καρατόμησης των δεντρων’ σε ένα πολύ ενδιαφέρον
άρθρο στο LIFO5. Σε αυτό πολλοί Έλληνες γεωτεχνικοί εκφράζουν
σοβαρότατες επιφυλάξεις ως προς αυτές τις πρακτικές. «Δεν γνωρίζω αν ο
λόγος που έγιναν έτσι όπως έγιναν τα κλαδέματα φέτος είναι οικονομικός,
τεχνικός ή αν συνδέεται με τις ζημιές του περασμένου χειμώνα ή με κάποια
άλλη αιτιολογία» λέει ο Μαρτίνος Γκαίτλιχ, περιβαλλοντολόγος, υπεύθυνος
Πολιτικής της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας. «Τα
δέντρα της πόλης παρέχουν πολλαπλές οικοσυστημικές υπηρεσίες: απορροφούν
αέριους ρύπους, συμβάλλουν στη ρύθμιση του μικροκλίματος, μειώνουν την
ηχορύπανση, είναι πηγή αισθητικής απόλαυσης κ.λπ. Και, βεβαίως,
αποτελούν ενδιαίτημα πολλών ειδών της βιοποικιλότητας. Όλες αυτές οι
οικοσυστημικές υπηρεσίες υποβαθμίζονται δραματικά, μετά από το αυστηρό
κλάδεμα και την καρατόμηση».
Η ποσοτική αποτίμηση των οικοσυστημικών υπηρεσιών στις αστικές περιοχές
είναι ιδιαίτερα περίπλοκη. Υπάρχουν μέθοδοι που επιτρέπουν την κατανόηση
βασικών βιοφυσικών δεσμών μεταξύ δενδροστοιχιών στις πόλεις και
οικοσυστημικών υπηρεσιών που αυτά παρέχουν. Παράδειγμα είναι η μελέτη
για την ποσοτικοποίηση οικοσυστημικών υπηρεσιών από το σύστημα αστικών
πάρκων στο Phoenix, Arizona6, όπου παρατηρούνται υψηλές θερμοκρασίες
πολλούς μήνες το έτος. Αφορά κυρίως απορρόφηση αέριων ρύπων, κατάσχεση
εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και αποθήκευση άνθρακα για να μετριαστεί η
κλιματική αλλαγή, μειωμένη απορροή υδάτων, και εξοικονόμηση ενέργειας. Η
εκτίμηση των πολλαπλών ωφελειών σε χρηματικούς όρους από την πράσινη
υποδομή μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση του σχεδιασμού για χώρους
αστικού πρασίνου σε θερμά και ξηρά κλίματα σε όλο τον κόσμο.
Στη λίστα των υπηρεσιών προστίθεται πια και η συμβολή στην
αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής με κρίσιμες παραμέτρους τη φυτική
μάζα και τη σκιά που αυτή συνεπάγεται. Για το σκοπό αυτό έχει
δημιουργηθεί στο Δήμο Αθηναίων Γραφείο Κλιματικής Αλλαγής ή Αστικής
βιωσιμότητας για να συντονίζει δράσεις για την αντιμετώπιση της αστικής
υπερθέρμανσης. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η υπεύθυνη Ελένη Μυριβήλη το
γραφείο είναι η φωνή των μεγάλων δέντρων, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε
ότι δεν θα μπορεί να αναπνεύσει ο κόσμος στις πόλεις. Έχει
δραστηριοποιηθεί ακόμη και για τη μεταφύτευση σε περίπτωση αναπλάσεων
λόγω επέκτασης του Αττικό Μετρό: το κόστος για να γίνουν μεταφυτεύσεις
όπως πρέπει είναι μεγαλύτερο, το όφελος σε βάθος χρόνου όμως είναι
ανεκτίμητο (LIFO υποσημ. 5).
…Πρέπει να ανοίξει πλατιά συζήτηση για αλλαγή Παραδείγματος, για
ελεύθερους φυσικούς χώρους μέσα στον αστικό ιστό, δικαίωμα των σημερινών
και μελλοντικών κατοίκων για ανθρώπινη ζωή…
Για να εξασφαλιστεί ο βέλτιστος συνδυασμός των οικοσυστημικών
υπηρεσιών η συνδρομή ειδικών γεωπόνων κηποτεχνών και αρχιτεκτόνων
τοπίου, είναι αναγκαιότητα. Αντίθετα η εικόνα που επικρατεί στους Δήμους
ανά την επικράτεια είναι απογοητευτική. Γραφεία πρασίνου με
υποπολλαπλάσιο προσωπικό σε σχέση με παλαιότερα και ταυτόχρονα
πολλαπλάσια περιοχή κάλυψης λόγω του σχεδίου Κλεισθένης με τους
μητροπολιτικούς δήμους. Από το υφιστάμενο προσωπικό οι περισσότεροι
είναι με ολιγόμηνες συμβάσεις που εκ των πραγμάτων δεν μπορεί και δεν
έχουν ενδιαφέρον να εκπαιδευτούν. Πρόσφατα ο διευθυντής της Υπηρεσίας
Πρασίνου του Δήμου Αθηναίων αναφέρει σε δημοσιογράφο7 «Θέλω να δηλώσω
ότι αυτός ο τρόπος κλαδέματος δεν είναι ο επιστημονικά σωστός.
Αναγκαζόμαστε να κλαδέψουμε με αυτόν τον τρόπο για μια σειρά από
λόγους», τόνισε. Τα δένδρα θα έπρεπε να κλαδεύονται κάθε δύο ή τρία
χρόνια και στην πράξη συνεχώς καταλήγουμε να τα κλαδεύουμε στα πέντε,
έξι ή και επτά χρόνια… αποκλειστικά γιατί δεν έχουμε τους πόρους
(ανθρώπινο δυναμικό και μηχανήματα) για να το κάνουμε νωρίτερα».
Ακριβώς λόγω έλλειψης δυναμικότητας των δημοτικών υπηρεσιών το
μεγαλύτερο μέρος του έργου των κλαδεύσεων ανατίθεται σε εργολάβους. Οπως
σε όλους τους τομείς, η επιλογή για τις εργολαβίες βασίζεται στην αρχή της οικονομικότερης προσφοράς βάσει τιμής.Τι σημαίνει αυτό;
Ότι ο παραγγέλων οργανισμός βάζει προδιαγραφές, κατατίθενται φάκελοι
υποψηφιοτήτων και από αυτούς που πληρούν τις προϋποθέσεις επιλέγεται
αυτός που κάνει τη χαμηλότερη προσφορά. Σε πολύ λίγες περιπτώσεις,
συνήθως όταν αφορά προσωπικές υπηρεσίες, όπως σίτιση, εφαρμόζεται το
σύστημα επιλογής με βάση τη βέλτιστη προσφορά ποιότητας-τιμής. Αυτό
σημαίνει ότι κατά κανόνα, οι επιτροπές επιλογής δεν μπαίνουν στη
διαδικασία αξιολόγησης των φακέλων επι της ουσίας εδώ και αρκετά χρόνια,
κάτι που έχει ως αποτέλεσμα απώλεια της ίδιας της ικανότητας
αξιολόγησης ποσοτικής επίδοσης και ποιοτικών υπηρεσιών. Ψιλά γράμματα η
ποιότητα δηλαδή.
Το χειρότερο είναι ότι οι λέξεις έχουν χάσει το νόημα τους, δημιουργείται (σκοπίμως;) σύγχυση ανάμεσα στις λέξεις «φτηνός» και «οικονομικός»,
όχι βέβαια στη λαϊκή σοφία (‘η φτήνια τρώει τον παρά’, ‘ότι πληρώνεις
παίρνεις’) αλλά στους ιθύνοντες. Είναι οξύμωρο αλλά η αρχή της
«οικονομικότερης προσφοράς» και η αγνόηση της ποιότητας ως ειδοποιού
διαφοράς για την κατάταξη εναλλακτικών προτάσεων οδηγεί στην
διαπραγμάτευση τέτοιων θεμάτων απόφασης ως αμιγώς τεχνικών προβλημάτων.
Στη Θεωρία Αποφάσεων η διάκριση μεταξύ τεχνικού και οικονομικού
προβλήματος θεωρείται στοιχειώδης γνώση: ο μεν πρώτος όρος αποδίδεται
στην περίπτωση προβλημάτων με ένα και μόνο κριτήριο, ενώ για να
ονομαστεί ένα πρόβλημα ‘οικονομικό’ πρέπει να εμπλέκονται δύο και άνω
αλληλοσυγκρουόμενα κριτήρια. Και ο λόγος είναι ότι συνήθως δεν λύνεται
αν δεν ληφθούν υπόψη οι προτιμήσεις εκείνου που αποφασίζει, στην
προκειμένη περίπτωση της επιτροπής αξιολόγησης. Δηλαδή για τη λήψη
ορθολογικής απόφασης επωφελούς για την πόλη πρέπει εκτός από την
εκτίμηση της ποιότητας των υποσχόμενων υπηρεσιών και άλλων ποιοτικών
στοιχείων της πρότασης (π.χ. έμπειρο και καταρτισμένο προσωπικό και όχι
πενιχρά αμοιβόμενοι εργαζόμενοι) να ληφθεί υπόψη ρητά και η βαρύτητα που
δίνει ο εκάστοτε Δήμος στην ποιότητα σε σχέση με το κόστος. Σε τέτοια
διαδικασία φαίνεται ότι δεν μπαινουν ούτε κατά διάνοια οι δήμοι (σε όλη
τη χώρα) με εμφανή τα αποτελέσματα. Όχι μόνο οι επιτροπές και οι
υπηρεσίες πρασίνου αλλά και οι ίδιοι οι δημοτικοί άρχοντες θα έπρεπε να
ασχολούνται σοβαρά και αυτοπροσώπως με το θέμα του αστικού πρασίνου.
Όπως αναφέρει ο Ξενοφών στον ‘Οικονομικό’, όταν ο βασιλιάς των Περσών
έδειξε στον Λύσανδρο το βασιλικό κήπο των Σάρδεων, εκείνος τον θαύμασε
επειδή τα δένδρα ήταν ωραία, σε ίσες αποστάσεις μεταξύ τους, οι στοίχοι
όρθιοι και τα πάντα καλοφτιαγμένα και σε σωστή διάταξη και όλα αυτά μέσα
στις ευωδιές του κήπου. Είπε τότε ότι εκπλήσσεται όχι μόνο για την
ομορφιά του κήπου αλλά ακόμα και για εκείνον που μέτρησε και τακτοποίησε
τα διάφορα μέρη του. Όταν το άκουσε αυτό ο Κύρος χάρηκε και είπε στον
ξένο ότι ο ίδιος είχε μετρήσει και τακτοποιήσει τα πάντα και είχε
φυτέψει μάλιστα μερικά δένδρα.
Οι μεταρυθμίσεις για την βιωσιμότητα των πόλεων8 συνήθως επικεντρώνουν
είτε στην τεχνολογική αποτελεσματικότητα είτε στην υγεία του πληθυσμού.
Τα στοιχεία των πόλεων που δεν εμπίπτουν σε αυτές τις κατηγορίες όπως τα
δέντρα στο αστικό περιβάλλον, συχνά παραβλέπονται. Έρευνα σε
επαγγελματίες του αστικού πράσινου στην Αυστραλία τεκμηρίωσε την άνοδο
της Αστικής Δενδροκομίας (arboriculture) τα τελευταία
30 χρόνια και τις συνέπειες στην βιωσιμότητα των πόλεων. Το πλαίσιο
φροντίδας του αστικού πρασίνου μετατοπίστηκε από την αντιμετώπιση ως
στολίδι (adornment) ή εμπόδιο στην θεώρηση του ως βασικό περιουσιακό
στοιχείο (key asset) στην παροχή οικολογικών, οικονομικών και κοινωνικών
υπηρεσιών. Αυτή η μετάβαση συνυφαίνεται με το πέρασμα του επαγγέλματος
της αστικής δενδροκομίας στην προσπάθεια για τη βελτίωση της
βιωσιμότητας των πόλεων με την ενσωμάτωση της διαχείρισης γκρίζας
(κτήρια) και πράσινης (ζωντανής) υποδομής στο φόντο σοβαρής υποχώρησης
των χώρων με δέντρα.
Οι επαγγελματίες της δενδροκομίας είναι πρωτοπόροι στη διαχείριση
αστικών οικο-κοινωνικών συστημάτων γεφυρώνοντας τη διχοτόμηση μεταξύ
φύσης και πολιτισμού.
Οι εναερίτες κλαδευτές (élagueurs-grimpeurs στα γαλλικά) είναι
επαγγελματίες καλλωπιστικού πρασίνου που κλαδεύουν και δίνουν σχήμα στα
δέντρα. Ιδιαίτερα για τα υψηλά δέντρα, καλή φυσική κατάσταση και
ικανότητα αναρρίχησης είναι αναγκαίες για την ταχεία και ασφαλή
περιποίηση τους. Προηγείται βέβαια η εποπτεία του χώρου και κάθε δέντρου
ξεχωριστά9 και δεν δίνεται σημασία στην μεγιστοποίηση της παραγωγής
(Οπωρολογία), σκοπός είναι η διατήρηση και προστασία των δέντρων. Εκτός
από την τεχνική κατάρτιση υπηρετούν και μια παράδοση και ακολουθούν τις
εξελίξεις της επιστήμης. Η σύγχρονη καλλωπιστική δενδροκομία επιτάσσει
την πρόσδεση στους κανόνες της τέχνης και πρακτικές έξυπνου κλαδέματος
σε αντίθεση με το λεγόμενο δραστικό κλάδεμα. Ο Ελληνικός Σύλλογος για τη
Δενδροκομία που προάγει την Αστική Δενδροκομία στην Ελλάδα έχει
μεταφράσει τον Ευρωπαϊκό Οδηγό για το κλάδεμα των αστικών δέντρων με
αναλυτικούς κανόνες. Διαβάζουμε ότι υπάρχουν δένδρα που δεν κλαδεύονται
ποτέ, και στα ώριμα δενδρα δεν πρέπει να αφαιρείται πάνω από 20% φυτική
μάζα. Όπως αναφέρεται στο Wikipedia10 το ορθολογικό κλάδεμα επανακάμπτει
στο Γαλλικό τοπίο τη δεκαετία του 80: « Η πλειοψηφία των δέντρων στις
Γαλλικές πόλεις υπέφεραν δραστικά κλαδέματα την ένδοξη τριακονταετία της
αστικοποίησης μέχρι τη δεκαετία του 80 με αποτελέσματα αισθητά έως
τώρα»11. Σήμερα η βιολογία των δένδρων έχει εξελιχθεί χάρη στις εργασίες
σημαντικών ερευνητών που συνάδουν στη διαπίστωση ότι το δραστικό
κλάδεμα είναι καταστροφικό για την καλή ανάπτυξη του δέντρου και στις
περισσότερες περιπτώσεις δεν δικαιολογείται.
«Οι άνθρωποι που κλαδεύουν πρέπει να απαιτηθεί να είναι πιστοποιημένοι» προσθέτει ο κ. Γκαίτλιχ (LIFO, 20.9.2021) .
«Αυτή είναι μία πολύ σημαντική προϋπόθεση που αφορά και τους
εργαζόμενους στις δημοτικές υπηρεσίες πρασίνου και, οπωσδήποτε, τα
συνεργεία των εργοληπτών. Οι προδιαγραφές και οι διαδικασίες των
συμβάσεων πρέπει να προβλέπουν την εργασία πιστοποιημένου προσωπικού,
καθώς και συγκεκριμένο πλαίσιο σχεδιασμού και υλοποίησης των κλαδεμάτων.
Η έμφαση πρέπει να δίνεται στην ποιότητα και όχι στην οικονομικότερη προσφορά.».
Γενικότερα, πρέπει να δοθεί στο αστικό πράσινο η σημασία που του
αξίζει, τόσο στην πολιτική ατζέντα όσο και στον καταμερισμό των πόρων.
Όψεις του Κήπου και τις οδού Α. Παπανδρέου κατά το παρελθόνΌψεις του Κήπου και τις οδού Α. Παπανδρέου κατά το παρελθόν
ΑΣΤΙΚΗ ΠΥΚΝΩΣΗ ΣΤΑ ΧΑΝΙΑ
Για να επανέλθουμε στα Χανιά, παρατηρείται πρόσφατα έντονη
δραστηριότητα δόμησης και μείωσης του πρασίνου. Θά λεγε κανείς ότι στην
περίπτωση δρόμων ικανού πλάτους όπως η Σφακιανάκη όπου οι μονοκατοικίες
και τα νεοκλασσικά δίνουν τη θέση τους σε τετραώροφα κτήρια , αυτό είναι
φυσική εξέλιξη, αλλά φαίνεται ότι όλόκληρη η πόλη σηκώνεται και
πυκνώνει: επταόρωφο στην οδό Μητσοτάκη στα Δικαστήρια! έναν από τους πιο
στενούς δρόμους του κέντρου που παλαιότερα τα σπίτια ήταν διώροφα.
Κατεβαίνοντας στην Κροκιδά εδώ και λίγο καιρό το βλέμμα σκοντάφτει σε
επταόροφο κτήριο επί της Βερναρδάκη, σε μια γειτονιά με μονοκατοικίες
και διώροφα με κήπους. Αυτή η προδιαγεγγραμένη πορεία οδηγεί σε αύξηση
θερμοκρασίας λόγω αυξημένου όγκου μπετόν, μικρότερης κυκλοφορίας αέρα,
άυξηση αριθμού κλιματιστικών που δημιουργούν θερμικές πηγές πάνω στη
θερμική νησίδα της πόλης. Ενώ είναι επιτακτική η ανάγκη συντήρησης και
αύξησης του αστικού και περι-αστικού πρασίνου και στις μικρότερες
πόλεις, παράδειγμα η ρητή αναφορά της μελέτης του ΓΠΣ για έλειμμα
πρασίνου 300 στρεμμάτων στα Χανιά, η πόλη έχει και συνεχίζει να
αναπτύσσεται με βάση τις ανάγκες των τροχοφόρων και όχι των κατοίκων.
«Το πράσινο της πόλης είναι αδιαπραγμάτευτο, από όποια σκοπιά κι αν
το δει κανείς, είτε της ρύθμισης της θερμοκρασίας –είναι το μόνο σοβαρό
“όπλο” μας για τη θωράκιση της πόλης απέναντι στην κλιματική αλλαγή–,
είτε του περιορισμού των αστικών ρύπων και του θορύβου, είτε της
προστασίας της βιοποικιλότητας, είτε της ψυχικής ευεξίας στην οποία
συντελεί», λέει η κ. Μυριβήλη (LIFO, 20.9.2021). Πράγματι μια δεντρόφυτη
λεωφόρος μπορεί να είναι έως και 8°C πιο δροσερή από μια αντίστοιχη
μεγάλη οδό χωρίς δέντρα.
Δεν πρέπει να παραβλέπεται η χρήση των δέντρων ως ιστορικών και μνημειακών συμβόλων
και η επαφή που προσφέρουν στους κατοίκους με την απλή παρουσία τους με
μνήμες άλλων εποχών. Πολίτες που βρέθηκαν στο Δημοτικό Κήπο12 και είδαν
το κλάδεμα του “φίκου της Βεγγάλης” του ιστορικού δέντρου που φυτεύτηκε
το 1870 από το Ρεούφ Πασά εξέφρασαν έντονες διαμαρτυρίες: «Το
συγκεκριμένο δέντρο απαιτεί ειδική γεωτεχνική μελέτη, δεν είναι δυνατόν
να τον κλαδεύουν έτσι στην ουσία αποψιλώνοντάς το ! Τα περισσότερα
κλαδιά που έκοψαν δεν είναι ξερά! Το ίδιο είχαν κάνει και πριν από 5
χρόνια στο διπλανό δέντρο, έριξαν και τσιμέντο στη βάση του και από τότε
το δέντρο δεν έχει επανέλθει».
Πρέπει να διατηρήσουμε αυτά που έχουμε και να αποκτήσουμε ιστορικές
δενδροστοιχίες και αστικά άλση. Η παραχώρηση του στρατόπεδου Μαρκόπουλου
στο Δήμο δίνει την ευκαιρία για πραγματικό αστικό άλσος, εκφρασμένη
βούληση της τοπικής κοινότητας Χανίων να χαρακτηριστεί χώρος Αστικού
Πρασίνου και να αναιρεθεί η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου με
συνοπτικές διαδικασίες συντελεστή δόμησης για 5.500 τ.μ. έτσι για να
υπάρχει.
Για όλους τους παραπάνω λόγους πρέπει να ανοίξει πλατιά συζήτηση για
αλλαγή Παραδείγματος, για ελεύθερους φυσικούς χώρους μέσα στον αστικό
ιστό, δικαίωμα των σημερινών και μελλοντικών κατοίκων για ανθρώπινη ζωή.
Μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία γι αυτό είναι το κάλεσμα της Πρωτοβουλίας
Χανιωτών σήμερα Τετάρτη 26/4 στο ΤΕΕ με διακεκριμένους επιστήμονες και την παρούσα την κοινωνία των πολιτών.
*Ο Στέλιος Ροζάκης, kαθηγητής στο Εργαστήριο Βιοοικονομίας και Οικονομικής Βιοσυστημάτων, Σχολή ΧΗΜΗΠΕΡ, Πολυτεχνείο Κρήτης
1. The Press Project Τετάρτη 13 Απριλίου 2022
2. Μ. Φουρνάρης, Διευθυντής στην Αλκυόνη, τον Σύλλογο Περίθαλψης &
Προστασίας Άγριων Ζώων στην Πάρο,
https://popaganda.gr/stories/i-megali-sfagi-kladevonte-paranoma-ta-dentra-ton-poleon/
3. 13 Μαρτίου 2023 – 18:28 Ν. Καϊζέν aftodioikisi.gr
4. Ανησυχία για τα κλαδέματα δέντρων για ακόμα μία φορά στα Χανιά, Γ. Κώνστας 15 Μαρτίου, 2023
5. Υπερβολικό κλάδεμα δέντρων: Τι επιπτώσεις θα έχει στο μικροκλίμα της Αθήνας; LIFO M. Hulot 27.4.2022
6. Kim G., Coseo P. Urban park systems to support sustainability: The
role of urban park systems in hot arid urban climates (2018) Forests, 9
(7), art. no. 439
7. Καθημερινή Λ. Γιάνναρου 25.04.2019
8. Davison A., Kirkpatrick J. Re-inventing the Urban Forest: The Rise of
Arboriculture in Australia (2014) Urban Policy and Research, 32 (2):
145 – 1629.
9. Στη Γαλλία πρόκειται για επάγγελμα με μεγάλη παράδοση. Έχουν δίπλωμα
δενδροκομίας-κλαδεύσεων από τεχνική εκπαίδευση στο Υπ. Γεωργίας με
σημαντική ζήτηση στην αγορά εργασίας και πρώτο μισθό 1500 ευρώ
(κατώτατος μισθός στη Γαλλία 1350). Για την επίδειξη των ικανοτήτων
διοργανώνεται κάθε χρόνο αθλητικός αγώνας Championnat de France.
10. https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89lagage
11. Caroline Mollie, Des arbres dans la ville, Actes sud, 2009
12. Χανιώτικα Νέα Γ. Κώνστας 6 Απριλίου, 2021 Διαμαρτυρίες πολιτών για κλαδέματα και ξεριζώματα δέντρων
«Εκεί που μας χρωστάγανε μας πήραν και το βόδι». Αυτό
επισημαίνουν οι εκλεγμένοι δημοτικοί σύμβουλοι με τη Λαϊκή Συσπείρωση
Χανίων, Νίκος Βουρλάκης και Μπάμπης Λουτσέτης, με αφορμή τις εξελίξεις με την αναφορικά με το πρώην στρατόπεδο Μαρκοπούλου.
Σε κοινή τους ανακοίνωση σημειώνουν:
«Δεν πέρασε 1,5 μήνας που τοποθετηθήκαμε δημόσια για τη γεμάτη με
πολιτικές προεκλογικές φιλοδοξίες συνάντηση του Δημάρχου και του
Πρωθυπουργού στο Μαξίμου, και ήρθε η επίσημη ανακήρυξη των βουλευτικών
εκλογών για να επιβεβαιώσουν τα γραφόμενά μας.
Η προεκλογική φιέστα του Δημάρχου και του Πρωθυπουργού στο στρατόπεδο
Μαρκοπούλου το προηγούμενο Σάββατο δεν έχει προηγούμενο πρόκλησης και
παράλληλα υποτίμησης προς τον χανιώτικο λαό καθώς και στο τεράστιο
κίνημα που αναπτύχθηκε τόσα χρόνια για την αξιοποίηση του Στρατόπεδου
Μαρκόπουλου από τον χανιώτικο λαό.
Εδώ και 4 χρόνια τώρα, οι δημοτικοί σύμβουλοι της Λαϊκής Συσπείρωσης,
όπως και άλλες παρατάξεις, καθώς και η Πρωτοβουλία Πολιτών για το
στρατόπεδο Μαρκοπούλου επανειλημμένα είχαν αιτηθεί να πραγματοποιηθεί
ξεχωριστή συνεδρίαση με θέμα την αξιοποίηση του στρατοπέδου Μαρκόπουλου.
Παρόλη τη δέσμευση της Δημοτικής Αρχής κάτι τέτοιο δεν συνέβη ποτέ,
αντίθετα είδαμε όλα να συζητιούνται πίσω από κλειστές πόρτες και να
ανακοινώνεται ένας σχεδιασμός για να στηθούν οι προεκλογικές φιέστες της
Δημοτικής Αρχής και της κυβέρνησης. Και οι δύο έκαναν φιλότιμη
προσπάθεια να παρουσιαστεί σαν μονόδρομος η λογική του μικρότερου κακού.
Έτσι κάπως κατέληξαν να γράφουν στα παλαιότερα των υποδημάτων τους το
αίτημα του χανιώτικου λαού για δωρεάν παραχώρηση του χώρου. Η απόφαση
αυτή για αγορά του χώρου, έρχεται σαν συνέχεια της πολιτικής απόφασης
της προηγούμενης Δημοτικής Αρχής που είχε συμφωνήσει με την κυβέρνηση
του ΣΥΡΙΖΑ για παραχώρηση του χώρου με ενοίκιο και υποβολή
επιχειρηματικού master plan που θα εμπορευματοποιούσε τη χρήση του
χώρου.
Έτσι φτάσαμε στο σήμερα, ένας χώρος που είχε παραχωρηθεί δωρεάν από
τους Χανιώτες τότε στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, αυτός τώρα δεν
παραχωρείται πίσω δωρεάν, όπως διεκδικούσαν τα κινήματα της πόλης.
Αντίθετα αγοράζεται από τον χανιώτικο λαό και μάλιστα έναντι τιμήματος 2
εκατ. ευρώ που θα λείψουν από έργα υποδομής που έχει ανάγκη η πόλη,
όπως παιδικές χαρές, συντήρηση σχολικών κτηρίων, και πολλά άλλα. Την
ίδια στιγμή που τα εργατικά – λαϊκά στρώματα συνεισφέρουν κατά 95% στα
έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού, παρουσιάζεται ως πολυτέλεια η
υποχρέωση του κράτους να καλύπτει βασικές ανάγκες, όπως η δημιουργία
χώρων πρασίνου. Από μία από τις πιο στρατιωτικοποιημένες περιοχές της
χώρας, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας θα πάρει από τους Χανιώτες 2
εκατομμύρια ευρώ, την ίδια στιγμή που δισεκατομμύρια ευρώ δαπανώνται από
τη φορολογία μας, για έξοδα που καμία σχέση δεν έχουν για την άμυνα της
χώρας. Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2022 δαπανήθηκαν 7,44 δισ. ευρώ ή
αλλιώς το 3,54% του ΑΕΠ από χρήματα του ελληνικού λαού για ΝΑΤΟϊκές
δαπάνες.
Σε κάθε περίπτωση το μόνο που απέδειξαν ο Δήμαρχος και ο
Πρωθυπουργός, είναι τι εννοούν αποκεντρωμένο κράτος, που έχουν δηλωμένο
ως κοινό στόχο όλα τα κόμματα που στηρίζουν τη Δημοτική Αρχή, κυβέρνησαν
και κυβερνούν τη χώρα. Ο κοινά διακηρυγμένος στόχος τους είναι να
μεταφέρονται όλο και περισσότερες αρμοδιότητες από το κεντρικό κράτος
στους Δήμους με ελάχιστη χρηματοδότηση. Η κοινή τους στρατηγική είναι οι
δημότες να βάζουν συνεχώς το χέρι στην τσέπη για κάθε δικαίωμα του
λαού, να εξοικονομούμε χρήματα που το κράτος θα έπρεπε να επενδύει σε
υποδομές και στη λειτουργία αυτών, για να δημιουργούνται τα τεράστια
αποθέματα του πλούτου που δίνονται μετά μποναμάς για την επιδότηση και
χρηματοδότηση των μεγαλοεπιχειρηματιών.
Με αυτή την κοινή στρατηγική πορεύεται η Δημοτική Αρχή και γι’ αυτό
τόσα χρόνια αντί να ιεραρχεί τη λύση των πολλών προβλημάτων που έχουν
συσσωρευτεί στον Δήμο Χανίων, διεκδικώντας με αξιοπρέπεια και ευθύνη την
ανάλογη κρατική χρηματοδότηση, συνεχίζει όχι μόνο να μην αποκαλύπτει
δημόσια τις επιπτώσεις που έχει αυτή η έλλειψη χρηματοδότησης, αλλά να
ευχαριστεί θερμά τον Πρωθυπουργό, προσπαθώντας εκατέρωθεν να στήσουν
προεκλογικό ακροατήριο ο ένας στον άλλο.
Όσον αφορά τη δηλωθείσα στα κανάλια “πρόθεση” της Δημοτικής Αρχής για
δημιουργία αποκλειστικά χώρου πρασίνου, εμείς θα υπενθυμίσουμε στον
χανιώτικο λαό δήλωση του δημάρχου μέσα στο Δημοτικό Συμβούλιο, ότι το
πρώην στρατόπεδο Μαρκοπούλου “θα είναι πνεύμονας πρασίνου όσο μπορούμε“,
λίγο πριν ψηφιστεί συντελεστής δόμησης και χρήσεις που επιτρέπουν την
ανέγερση 5.500 τ.μ. κτηρίων στον χώρο παρά τις αντιδράσεις που
αναπτύχθηκαν τότε. Αν η πρόθεση για αποκλειστικά χώρο πρασίνου είναι
αληθής, και δεν βλέπει το Μαρκόπουλο σαν έναν χώρο όπου αποσπασματικά θα
μπαλώνει η κάθε Δημοτική Αρχή την κάθε έλλειψη της πόλης (όπως
προσπαθεί να “μπαλώσει” ο ίδιος τώρα το πρόβλημα της στάθμευσης που
σταθερά τέσσερα χρόνια τώρα εντείνεται), τότε ας κάνει δεκτή τη μοναδική
πρόταση που μπορεί να διαφυλάξει το Μαρκόπουλο για τις επόμενες γενιές.
Να υιοθετηθεί άμεσα από το Δημοτικό Συμβούλιο ως μοναδική πρόταση για
τις χρήσεις γης του χώρου αυτή των ελεύθερων χώρων – αστικού πρασίνου με
μοναδική προσθήκη από τις ειδικές κατηγορίες χρήσεων αυτή της
εκπαίδευσης. Να αξιοποιηθεί το πρώην στρατόπεδο Μαρκοπούλου ως χώρος
πρασίνου, πάρκο με μοναδική εξαίρεση το ένα σχολείο σύμφωνα με τις
τέσσερις ομόφωνες αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου, όπως πολύ σωστά
ζητάνε επίμονα τόσα χρόνια και η Πρωτοβουλία των κατοίκων για το θέμα
αυτό».
Στον Δήμο Χανίων «πέρασε», το πρώην στρατόπεδο «Μαρκοπούλου»,
στην περιοχή του Αγίου Ιωάννη, όπως ανακοίνωσε και επίσημε ο
πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.
Ο κ. Μητσοτάκης στο πλαίσιο της διήμερης περιοδείας του στην Κρήτη,
βρέθηκε το απόγευμα του Σαββάτου στο στρατόπεδο και περιηγήθηκε στους
χώρους του, συνοδευόμενος από τον δήμαρχο Χανίων Παναγιώτη Σημανδηράκη
τον υφυπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Χαρδαλιά, τους βουλευτές Ντόρα
Μπακογιάννη ,Βασίλη Διγαλάκη και Γιάννη Κασελάκη και στελέχη του δήμου.
«Πρόκειται για μια σημαντική συνεισφορά στην ποιότητα ζωής των
πολιτών των Χανίων», σημείωσε ο κ. Μητσοτάκης καθώς, όπως τόνισε,
πρόκειται για την ικανοποίηση ενός αιτήματος πολλών δεκαετιών. Aκόμα
πρόσθεσε: « ήταν στρατόπεδο ουσιαστικά ανενεργό. Πρόκειται για μία
απόφαση που αποτελεί συνέχεια πολλών άλλων αντίστοιχων αποφάσεων, με
σκοπό την αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας των Ενόπλων Δυνάμεων πάντα
προς όφελος των τοπικών κοινωνιών».
Όπως επεσήμανε ο πρωθυπουργός, «πλέον η ευθύνη περνάει στον δήμο
προκειμένου να γίνουν γρήγορα οι μελέτες. Εμείς πάντα θα είμαστε αρωγοί
ώστε να γίνει ένα σημείο αναφοράς για όλους τους Χανιώτες και τους
επισκέπτες». Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και σε πολίτες που διαμαρτυρόταν
ειρηνικά έξω από το στρατόπεδο, με αίτημα ο χώρος να γίνει πάρκο
διαβεβαιώνοντας ότι ο χώρος θα αξιοποιηθεί για πράσινο, αναψυχής και
άθλησης και δεν θα υπάρξει καινούρια δόμηση πάρα μόνο για τη δημιουργία
κάποιων μικρών αναψυκτηρίων.
Από την πλευρά του ο δήμαρχος Χανίων αφού ευχαρίστησε τον πρωθυπουργό
ανέφερε ότι άμεσα θα αρχίσουν έργα για την ανάπλαση του στρατοπέδου που
μετά από χρόνια προσπαθειών όπως τόνισε περνά στην τοπική κοινωνία.
Χαρακτηρίζοντας την σημερινή ημέρα ιστορική ευχαρίστησε ακόμα τον κ
Χαρδαλιά και την κ. Μπακογιάννη για την συνεισφορά τους στην προσπάθεια
να αποκτήσει ο δήμος τον χώρο του στρατοπέδου.
Από τα 54 συνολικά στρέμματα που καταλαμβάνει το πρώην
στρατόπεδο τα 52 αποκτά ο δήμος έναντι 2 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ 2
στρέμματα παραμένουν στις ένοπλες δυνάμεις προκειμένου να καλυφθούν
στεγαστικές ανάγκες του προσωπικού που υπηρετεί σε μονάδες της περιοχής.
Η παραχώρηση του στρατοπέδου στο δήμο έγινε καθώς το προσωπικό και οι
δραστηριότητες του στρατοπέδου Μαρκοπούλου μεταφέρθηκαν εκτός της πόλης
των Χανίων στο στρατόπεδο Αγιάς. Η παραχώρησή του αποτελούσε πάγιο
αίτημα της τοπικής κοινωνίας, προκειμένου να αξιοποιηθεί καλύπτοντας
ανάγκες που υπάρχουν.